GAZETEM.RU
Rusya Parlamentosu iki kamaradan oluşmaktadır. Üst kamara Federasyon Konseyi, alt kamara ise Devlet Duması olarak adlanmaktadır. Federasyon Konseyi’ne her federe birimden 2 temsilci gönderilmektedir. Temsilcilerden biri yasama kurumları tarafından, diğeri ise yürütme kurumları tarafından tayin edilmektedir.
30 yaşını dolduran Rusya vatandaşları Federasyon Konseyi üyesi olabilmektedirler. Federasyon Konseyi üyelerine “Senatör” de denmektedir.
Yasama yetkisi; federe birimler arasındaki sınır değişikliklerinin onaylanması; Devlet Başkanı’nın görevden alınması; Devlet Başkanı’nca teklif edilen Anayasa Mahkemesi, Yüksek Mahkeme, Yüksek Arbitraj Mahkemesi hakimlerinin atanması Federasyon Konseyi’nin yetkilerindedir.
Devlet Duması 450 milletvekilinden oluşmaktadır. 21 yaşını dolduran ve seçime katılma hakkına sahip olan Rusya vatandaşları Devlet Duması’na seçilebilirler.
Yasama yetkisi; Devlet Başkanı’nca teklif edilen Başbakan adayının atanmasının kabulü; Merkez Bankası Başkanı’nın göreve atanması ve görevden alınması; genel af ilan edilmesi vs. Devlet Duması yetkilerindendir.
Rusya Parlamentosu’nda milletvekillerinin yanısıra Devlet Başkanı’nın, Hükümet’in, federe birimlerin yasama kurumlarının kanun teklif etme yetkileri vardır.
Kanun teklifleri Devlet Duması’na sunulmakta, Devlet Duması tarafından kabul edilen kanunlar 5 gün içinde bir üst kamara olan Federasyon Konseyi’ne gönderilmektedir. Kanun, Federasyon Konseyi’nde onaylanmakta veya 14 gün içinde Federasyon Konseyi tarafından bakılmayan kanunlar onaylanmış sayılmaktadır. Parlamento tarafından kabul edilen kanunun 5 gün içinde imzalanması ve yayımlanmsı için Devlet Başkanı’na gönderilmektedir. Devlet Başkanı 14 gün içinde kanunu imzalamakta ve yayımlamaktadır. Devlet Başkanı 14 gün içinde kanunu imzalamayıp geri çevirerse, kanun parlamentoda yeniden görüşülmektedir. Geri gönderilen kanunun Devlet Duması ve Federasyon Konseyi’nde üye tamsayısının üçte ikisinin çoğunluğu ile aynen kabul edilmesi durumunda Devlet Başkanı kanunu imzalamakta ve 7 gün içinde yayımlamaktadır.
Rusya’da yürütme yetkisi Hükümet tarafından yerine getirilmektedir. Hükümet, Başbakan, Başbakan yardımcıları ve federal bakanlardan oluşmaktadır.
Başbakan, Devlet Duması’nın onayı alınmakla Devlet Başkanı tarafından atanmaktadır. Devlet Başkanı tarafından sunulan Başbakan adaylığı, sunulma tarihinden itibaren 7 gün içinde Devlet Duması’nda incelenmektedir. Başbakan adayının Devlet Duması tarafından ard arda üç kere rededilmesi durumunda Devlet Başkanı Başbakan’ı Devlet Duması’nın onayı olmadan atamakta ve Devlet Duması’nın görevine son vermektedir.
Başbakan yardımcıları ve federal bakanlar, Başbakan’ın teklif etmesi üzerine Devlet Başkanı tarafından atanmaktadır.
Hükümet, federal devlet bütçesini hazırlamakta; bütçeyi Devlet Duması’nın onayına sunmakta; bütçenin uygulanmasını sağlamakta ve bütçenin uygulanması ile ilgili Devlet Duması’na hesap vermekte; finans, kredi ve para politikası uygulanmasını sağlamakta; federal mülkiyeti idare etmekte; ülke savunması, devlet güvenliği, dış politikanın uygulanması ile ilgili fonksiyonlar hayata geçirmekte; Anayasa, federal anayasal kanunlar, federal kanunlar ve Devlet Başkanı kararnameleri ile öngörülen diğer yetkileri kullanmaktadır.
Rusya’da 18 Bakanlık bulunmakta, bu bakanlıklarda çeşitli komite ve ajanslar faaliyet göstermektedir. Bazı kuruluşlar hiç bir Bakanlık içinde yer almaksızın Hükumet’e bağlı olarak faaliyet göstermektedirler. Örneğin, Federal Gümrük Kurumu, Federal Uzay Ajansı, Federal Antitekel Kurumu bu kuruluşlardandır.
İçişleri Bakanlığı, Dış İşleri Bakanığı, Savunma Bakanlığı, Adliye Bakanlığı, Sivil Savunma, Olağanüstü Durum, Doğal Afet Sonuçlarının Ortadan Kaldırılması İşleri Bakanlığı Hükümet içinde yer almakla birlikte doğrudan Devlet Başkanı’na bağlı olmaktadırlar. Bundan başka doğrudan Devlet Başkanı’na bağlı olan kurumlar bulunmaktadır. Federal Güvenlik Servisi ve Dış İstihbarat Servisi bu kuruluşlara örnek gösterilebilir.
Devlet Başkanlığı Kurumu Rusya politik hayatında sonradan ortaya çıkmıştır. 1991 yılının Mart ayında bununla ilgili olarak referandum yapılmış ve Haziran ayında ilk Devlet Başkanı seçilmiştir. 1993 yılında kabul edilen yeni Anayasa ile Devlet Başkanlığı ilk ortaya çıktığı halinden farklı kılınmış ve bir Fransız modeli olan Yarıbaşkanlık sistemi benimsenmiştir. Rusya’da Devlet Başkanı’nın siyasi sorumluluğu bulunmazken, Hükümet hem Devlet Başkanı, hem de Parlamento karşısında sorumluluk taşımaktadır.
Devlet Başkanı Anayasa’nın, temel hak ve özgürlüklerin garantörüdür. Devlet Başkanı Anayasa ve federal kanunlara uygun olarak devletin iç ve dış politikasının temel yönlerini belirlemekte, devleti ülke içinde ve dışında temsil etmektedir.
Devlet Başkanı, Rusya vatandaşlarınca eşit ve doğrudan seçim yolu ile ve gizli oylamayla seçilmektedir.
Devlet Duması’nın onayını alarak Başbakan’ı atamak, gerekli gördüğünde Hükümet toplantılarını yönetmek, Hükümet’i istifa ettirmek, Başbakan’ın teklifi üzerine Başbakan yardımcıları ve federal bakanları atamak, Devlet Güvenlik Kurulu’nu oluşturmak ve ona başkanlık etmek, Devlet Duması’na kanun tasarıları sunmak, federal kanunları imzalamak ve yayınlamak, dış politikayı yürütmek, Silahlı Kuvvetler Başkomutanlığı yapmak vs. Devlet Başkanı yetkilerine örnek gösterilebilir.
Rusya Federasyonu, cumhuriyet yönetimi biçimine sahip olan federatif devlettir. “Rusya Federasyonu” ve “Rusya” kavramları eş anlamda kullanılmaktadır. Rusya 83 federe birimden oluşmaktadır. Bu federe birimler Cumhuriyet (Respublika), Yöre (Kray), İl (Oblast), Federe Şehir (Gorod federalnovo znaçeniya), Özerk İl (Avtonomnaya oblast) ve Özerk Bölge (Avtonomnıy okrug) olarak ayrılmaktadırlar.
Cumhuriyetler – federasyon dahilinde devlet statüsüne sahiptirler. Yalnız, bu devletler egemen değildirler, Rusya Anayasası’nın öngördüğü çerçevede serbest olabilmektedirler. Cumhuriyetler, federasyon bütünlüğünü ve devlet sistemi düzenini bozucu nitelikte işlemler yapamazlar. Rusya Federasyonu’nda 21 cumhuriyet bulunmaktadır.
Yöre – tarihen Rusya’da büyük arazilere sahip olan uzak bölgeler “yöre” olarak adlanmaktaydı. Resmi olarak ise 1882–1905 yıllarında Kafkasya, 1855–1917 yıllarında Türkistan yöreleri bulunmaktaydı. Sovyet döneminde il ve cumhuriyetleri içinde barındıran yöreler oluşturulmuştu. Günümüzde Rusya’da 9 yöre bulunmaktadır.
İl – federasyonu oluşturan federe birimler arasında, iller sayı olarak birinci sırada yer almaktadırlar. Öyle ki, federe birimlerin yarısından fazlasını iller oluşturmaktadırlar. Günümüzde Rusya Federasyonu’nda 46 il bulunmaktadır.
Federe şehir – Rusya’nın diğer federatif devletlerden farklı taraflarından biri de, burada “federe şehir” müessesesinin öngörülmüş olmasıdır. Rusya’da Moskova ve Sankt-Petersburg federe şehir olarak federe birim statüsüne sahiptirler. Diğer federatif devletlerde bu tür bir uygulamaya rastlanmamaktadır. Bazı federatif devletlerde başkentler özel bir statüye sahip olup federal yetkilerle idare edilmelerine karşın, Rusya’da başkentin yanısıra ikinci bir şehir de federasyonu oluşturan bir birim olarak değerlendirilmektedir.
Özerk il ve özerk bölgeler – milli arazi oluşumu statüsüne sahiptirler. Bu federe birimlerde yaşayan milli azınlıkların yerel yönetim alanında bazı özel hakları bulunmaktadır. Uzak Kuzey, Sibirya ve Uzak Doğu’da yaşayan azınlıklar bu haktan yararlanmaktadırlar. Rusya’da 1 Özerk İl ve 4 Özerk Bölge bulunmaktadır.
Federasyon dahilindeki cumhuriyetler kendi Anayasa (Konstitutsiua) ve mevzuatlarına, diğer federe birimler ise kendi Tüzük (Ustav) ve mevzuatlarına sahip olmaktadırlar. Federal devlet organları açısından federasyonu oluşturan tüm federe birimler eşit olarak değerlendirilmektedirler. Federe birimler arasında sınır değişiklikleri onların karşılıklı kabulleri ile mümkün olabilmektedir. Eskiden seçimle göreve gelen federe birim üst düzey yöneticileri (Devlet Başkanı, Vali vs.) günümüzde atanması için Rusya Federasyonu Devlet Başkanı tarafından yerel yasama organlarının onayına sunulmaktadırlar.
